Je kent het wel. De week is net begonnen en je hebt je voorgenomen om nu écht strategisch aan de groei van je bedrijf te werken. Maar nog voor de maandagochtend voorbij is, regeert de waan van de dag. Een lopende LinkedIn-campagne presteert plotseling ondermaats, een cruciale marketingtool hapert, of een project loopt vertraging op en het team kijkt direct jou aan voor de oplossing. Voor je het weet, ben je als ondernemer of manager geen lange-termijnstrategie aan het uitzetten, maar ben je op de operationele vloer puur brandjes aan het blussen.
Je wil structuur, rust en resultaat. En toch betrap je jezelf erop dat je continu op microniveau blijft aanklooien.
De harde waarheid? Veel leiders saboteren onbewust hun eigen bedrijfsgroei. Uit angst om de controle te verliezen, of door eerdere slechte ervaringen met medewerkers of externe leveranciers, houden ze de touwtjes té strak in handen.
Maar hoe doorbreek je die vicieuze cirkel? We vroegen het aan Mark Tetteroo. Mark (42) is expert op het gebied van communicatie en leiderschapsontwikkeling en coacht dagelijks ondernemers en directieleden. Zijn achtergrond is opmerkelijk: hij startte zijn loopbaan bij het Korps Mariniers, werd daarna beroepsbrandweerman en startte vervolgens verschillende ondernemingen. Onlangs schreef hij het boek Ontgrendel jezelf (dat eind juli 2026 verschijnt), waarin hij leiders leert hoe ze zichzelf en anderen effectief kunnen leiden door te communiceren met empathie.
Als ervaringsdeskundige in high-performance omgevingen ontwikkelde hij de IOA-methode. Een praktisch kompas om van reactief gedrag naar proactieve, structurele groei te bewegen.
Wat is de IOA-methode?
Wist je dat we zo’n 95% van de tijd volledig onbewust handelen en communiceren? We hebben vaak geen flauw idee wat er zich in ons hoofd afspeelt of wat er uit onze mond komt. De IOA-methode helpt je om dat automatische gedrag te herkennen en om te buigen naar effectief leiderschap. Het model bestaat uit drie logische stappen:
1. Incasseren: Stop met de automatische verdediging
Incasseren betekent niet dat je alles maar gelaten over je heen laat lopen of jezelf mentaal in elkaar laat slaan. Het betekent dat wanneer er een ‘prikkel’ binnenkomt, een tegenvallend marketingresultaat of kritiek, je dit incasseert zonder direct in de emotie te schieten.
In de praktijk betekent dit bijvoorbeeld: flopt een nieuwe marketingcampagne van je bureau of team? Schiet dan niet direct in de stress- of verdedigingsmodus, maar laat de situatie eerst neutraal landen voordat je reageert.
2. Observeren: Zit je in de groeimodus of de beschermmodus?
Zodra de situatie is geïncasseerd, ga je observeren wat er écht gebeurt, bij jezelf en bij de ander. Mark maakt hierin een cruciaal onderscheid: “Komt iemand vanuit een beschermmodus (avoidance) of komt iemand vanuit een groeimodus (ownership)?”
- Avoidance (beschermmodus): Je legt de verantwoordelijkheid buiten jezelf. Het komt altijd door de omstandigheden, de markt of het budget. Mark noemt dit de ‘kruideniersmentaliteit’. Dit is de ondernemer die puur vanuit angst handelt: bang om de controle los te laten of geld te verliezen. Je blijft op de centen zitten, kijkt alleen naar korte-termijnkosten en durft niet te investeren in de fundamenten die je bedrijf echt schalen.
- Ownership (groeimodus): Je dealt met de omstandigheden zoals ze zijn. “Wat een owner doet, is de situatie heel dicht bij zichzelf houden. Hij kijkt naar zijn eigen aandeel en rol binnen de omstandigheden en onderzoekt hoe hij die kan beïnvloeden.” Dit is de modus van de visionair: risico’s calculeren en stappen zetten richting verdere groei.
De observatiefase dwingt je om brutaal eerlijk naar jezelf te kijken. Zolang je vanuit de beschermmodus en de kruideniersmentaliteit blijft opereren, blijf je alle taken – van sales tot marketing – zelf claimen en behaal je nooit het gewenste resultaat. Pas wanneer je de situatie bekijkt vanuit ownership, zie je in dat je moet gaan structureren en de regie echt zou overdragen aan (andere) professionals.
3. Anticiperen: Draaien aan de juiste knoppen
Pas als je objectief hebt gekeken naar wat er aan de hand is, kun je gaan anticiperen. Hierbij ga je bepalen wat een werkbare volgende stap is om het probleem op te lossen.
Als ondernemer loop je hier vaak tegen een muur op. Stel, je werkt samen met een marketingbureau, een marketing teamlid of een freelancer en de resultaten vallen tegen. Grote kans dat zij direct in de verdediging schieten (avoidance) en met excuses komen. Jouw eerste reflex is waarschijnlijk om harder te gaan pushen, ze te overtuigen van jouw gelijk, of ze juist te motiveren om harder te lopen.
Volgens Mark werkt dat averechts:“Overtuigen of motiveren zijn twee tools die mijn inziens heel vaak niet werken. Of in ieder geval van heel korte duur zijn om eigenlijk een ‘ja’ te krijgen, terwijl eronder gewoon een ‘nee’ zit.” Met andere woorden: ze zeggen wel ja om van je gezeur af te zijn, maar er verandert onder de streep niks.
Hoe doe je het dan wel? Je anticipeert door de ander een oordeel vrije spiegel voor te houden. Je deelt (gevraagd) puur je observaties, zonder dat je er meteen een boos oordeel aan hangt. In plaats van te roepen:“Jullie leveren slecht werk!”, zeg je: “Ik begrijp dat jullie het druk hebben, desondanks ben ik wel benieuwd hoe jullie kijken naar de gemiste deadlines afgelopen maand en dat de kosten stijgen. Hoe kijken jullie hiernaar?”.
Hiermee kun je de spanning en de weerstand uit de lucht halen. Je brengt het gesprek terug naar de feiten (neutraliteit). Vanuit die rust ontstaat er ruimte waarin mensen écht naar zichzelf kunnen kijken. Dit geeft de ander de veiligheid om kritisch naar zijn eigen aandeel te kijken en zelf (of samen) met een werkbare oplossing te komen (ownership).
De groei-valkuil: Pleasing versus service
Binnen teams ziet Mark nog een grote uitdaging die groei in de weg staat: het verschil tussen pleasing en service. Veel ondernemers en managers zijn onbewust constant aan het pleasen. Ze willen de lieve vrede bewaren met hun medewerkers, de directie of externe partners. Ze durven geen harde keuzes te maken in de strategie en zeggen ‘ja’ tegen onrealistische plannen of extra taken om de confrontatie maar te vermijden.
Echte service leveren komt juist vanuit ownership. Het betekent dat je extreme helderheid en duidelijkheid creëert, ook als dat op het moment spannend of oncomfortabel is.
De marketingvertaling: Durf scherpe keuzes te maken in je marketingstrategie. In plaats van ‘een beetje van alles’ te doen om iedereen binnen het bedrijf tevreden te houden, kies je resoluut voor één specifieke doelgroep en één duidelijke boodschap. Alleen die extreme helderheid leert je team waar de focus ligt en levert onder de streep rendement op.
Hierin ligt de kern van wat Mark empathisch leiderschap noemt. Empathie betekent in zijn filosofie namelijk niet dat je met alle winden meewaait om aardig gevonden te worden, maar dat je de ander écht hoort en ziet.
Mark legt uit: “Wat mensen gemeen hebben, is dat ze de behoefte hebben om zich gezien en gehoord te voelen. Wanneer dat komt vanuit een oprechte positie, dan is één plus één drie.”
Door oprecht te luisteren (Observeren) en vervolgens keiharde, duidelijke kaders te stellen (Anticiperen), geef je jouw team of marketingpartner exact de rust en richting die ze nodig hebben om autonoom te kunnen presteren. Echte service is dus niet de lieve vrede bewaren, maar de waarheid op tafel durven leggen om samen verder te groeien.
Het resultaat: Een volwassen marketingcultuur
Wat levert het toepassen van de IOA-methode je op als ondernemer of manager?
Allereerst brengt het een stukje grip, rust en overzicht voor jou als individu, en zorgt het ervoor dat het je minder energie kost. Je stopt met micromanagen en brandjes blussen, waardoor je eindelijk weer aan je bedrijf kunt werken in plaats van in je bedrijf.
Daarnaast transformeer je de dynamiek in de organisatie. Mark is daar heel direct in: “Wanneer medewerkers vanuit een beschermmodus handelen, vervallen ze snel in reactief en defensief gedrag. Als leider is het de kunst om die dynamiek te doorbreken. In een gezonde organisatie werken immers volwassen mensen die je moet aanspreken op hun eigen verantwoordelijkheid.”
Door de IOA-methode toe te passen, help je jouw teamleden om te schakelen naar ownership. Ze krijgen de ruimte om zelf beslissingen te nemen en fouten te herstellen. En precies die autonomie is de brandstof voor intrinsieke motivatie en langdurig succes.
Stap uit de waan van de dag
Gezonde bedrijfsgroei valt of staat met de structuur en de cultuur die jij als leider neerzet. Stop met het reageren vanuit de beschermmodus (‘ik los het zelf wel snel even op’) en stap in de groeimodus van de visionair.
Waar handel jij momenteel vanuit? De beschermmodus of de groeimodus?
